Wielu kibiców na całym kontynencie z zapartym tchem śledzi rywalizację o Złoty But Europy, trofeum, które trafia do najlepszego strzelca lig europejskich. To nagroda, o którą walczą najlepsi z najlepszych, a jej zdobycie to potwierdzenie nieprzeciętnych umiejętności i morderczego instynktu strzeleckiego.
Jak działa Złoty But Europy? Punktacja i zasady
Złoty But Europy, nazywany również Europejskim Złotym Kijem (European Golden Shoe), to prestiżowe wyróżnienie przyznawane co sezon piłkarzowi, który zakończy rozgrywki jako najskuteczniejszy strzelec w europejskich ligach. Jego historia sięga sezonu 1967-68, kiedy to francuski magazyn piłkarski "L'Equipe" po raz pierwszy wręczył nagrodę nazwaną "Soulier d'Or", co w tłumaczeniu oznacza właśnie "Złoty But". Od sezonu 1996-97 odpowiedzialność za przyznawanie trofeum przejęło stowarzyszenie European Sports Media (ESM), skupiające czołowe publikacje sportowe, takie jak "Marca", "La Gazzetta dello Sport" czy "kicker".
Od momentu przejęcia pałeczki przez ESM, obowiązuje system punktowy, który uwzględnia siłę ligi, w której gra dany zawodnik. To kluczowy element, który sprawia, że rywalizacja jest uczciwa i nagradza graczy zdobywających bramki w trudniejszych warunkach. Siła ligi jest określana na podstawie rankingu współczynników UEFA. Bramki zdobyte w pięciu najsilniejszych ligach europejskich (La Liga, Premier League, Serie A, Bundesliga i Ligue 1) mnożone są przez współczynnik 2. Liga znajdujące się na miejscach od 6 do 21 otrzymują mnożnik 1,5, a pozostałe ligi – mnożnik 1. Dzięki temu, zdobycie 30 bramek w lidze uznawanej za trudniejszą, jest bardziej cenione niż ta sama liczba goli w lidze o niższym współczynniku.
Legendarne nazwiska i rekordy Złotego Buta
Niekwestionowanym rekordzistą pod względem liczby zdobytych Złotych Butów jest Lionel Messi. Argentyński czarodziej z Camp Nou, a później z Paris Saint-Germain i Interu Miami, sięgał po to trofeum aż sześciokrotnie w sezonach: 2009-10, 2011-12, 2012-13, 2016-17, 2017-18 i 2018-19. Jego dominacja jest wręcz porażająca. Tuż za nim, z czterema Złotymi Butami, plasuje się jego odwieczny rywal, Cristiano Ronaldo. Portugalczyk zdobywał nagrodę w barwach Realu Madryt (2010-11, 2013-14, 2014-15) oraz Manchesteru United (2007-08).
Poza tą dwójką, niewielu piłkarzy zdołało zdobyć Złoty But więcej niż jeden raz. Na tej krótkiej liście znajdują się takie legendy jak Robert Lewandowski, Thierry Henry, Luis Suárez, Diego Forlán, Eusébio, Gerd Müller, Mario Jardel, Fernando Gomes i Dudu Georgescu, którzy triumfowali dwukrotnie. Warto wspomnieć o byłym napastniku Rangers, Ally'm McCoistcie, który był najlepszym strzelcem Europy w sezonach 1991-92 i 1992-93. Jednakże, nagroda nie była wówczas uznawana za oficjalną.
Sama nagroda ma swoje unikalne oblicze – jest to, co oczywiste, złoty but, a dokładniej złoty but piłkarski osadzony na kamiennej podstawie. Chociaż projekty ewoluowały na przestrzeni lat, obecna wersja przypomina słynne buty Adidas Predator, w szczególności edycję Predator Precision.
Warto pamiętać, że w latach 1991-92 do 1995-96 nagroda nie była przyznawana. Wynikało to ze sporu z Cypryjskim Związkiem Piłki Nożnej dotyczącego tego, kto rzeczywiście był uprawnionym zwycięzcą w sezonie 1990-91. Ostatecznie, Darko Pančev z Crvenej Gwiazdy Belgrad, który wtedy zdobył 34 bramki, otrzymał Złoty But w 2006 roku. Pełna lista zwycięzców od sezonu 1967-68 dostępna jest na stronie ESM.
Złoty But Europy to nie tylko nagroda, to symbol determinacji, talentu i nieustępliwości na boisku. Każdy sezon przynosi nowe nadzieje i nowe historie, a walka o ten prestiżowy tytuł będzie nadal elektryzować fanów futbolu na całym świecie. Piłkarze, którzy sięgają po to trofeum, zapisują się na kartach historii europejskiej piłki nożnej.
